Nguyên tắc chung: Quà tặng khi yêu thường khó đòi lại

Dưới góc độ pháp luật dân sự, việc tặng quà cho người yêu về bản chất là một hình thức tặng cho tài sản. Theo Điều 457 Bộ luật Dân sự 2015, hợp đồng tặng cho tài sản tức là bên tặng tự nguyện giao tài sản của mình và chuyển quyền sở hữu cho bên nhận mà không yêu cầu đền bù, còn bên nhận đồng ý nhận.

Khi món quà đã được trao và nhận trên cơ sở tự nguyện, minh mẫn:

- Quyền sở hữu đã chuyển giao: Món quà (như quần áo, mỹ phẩm, điện thoại, trang sức hay một khoản tiền biếu/tặng) đã trở thành tài sản thuộc quyền sở hữu của người được tặng.

- Không thể đòi lại chỉ vì chia tay: Pháp luật không coi việc hai người ngừng yêu nhau, hết tình cảm hay mâu thuẫn sau chia tay là căn cứ để người tặng tự ý thu hồi hoặc đòi lại quà đã tặng một cách tùy tiện.

Nói cách khác, nếu đó là quà tặng thông thường, tự nguyện trong lúc yêu nhau thì việc đòi lại đơn thuần vì lý do chia tay thường không có cơ sở pháp lý vững chắc.

Góc nhìn pháp lý: Chia tay đòi quà

Khi nào việc đòi lại quà hoặc tiền có thể được xem xét?

Dù nguyên tắc chung là tôn trọng sự tự nguyện khi tặng cho, trên thực tế đời sống vẫn có những tình huống đặc biệt mà bản chất giao dịch không đơn thuần là "tặng không" thông thường:

Tặng cho có kèm theo điều kiện cụ thể nhưng không thực hiện

Nếu hai bên có thỏa thuận rõ ràng việc tặng cho một tài sản nào đó gắn với điều kiện nhất định mà bên nhận không thực hiện đúng điều kiện đó, bên tặng có thể có cơ sở để xem xét, yêu cầu giải quyết theo quy định về hợp đồng tặng cho có điều kiện. Tuy nhiên, điều kiện này cần có căn cứ hoặc thỏa thuận rõ ràng chứ không chỉ là sự kỳ vọng mơ hồ trong tình cảm căn cứ theo Điều 462 Bộ luật Dân sự 2015. 

Thực chất là khoản vay mượn, nhờ giữ hộ chứ không phải quà tặng

Nhiều trường hợp khi yêu nhau, một bên chuyển khoản hoặc đưa tiền với lý do "mượn tạm", "nhờ giữ hộ" hoặc "đầu tư chung/mua sắm tài sản chung đứng tên một bên" chứ không phải cho hẳn. Nếu có chứng cứ chứng minh đây là giao dịch vay mượn, bên cho vay/bên có quyền lợi vẫn có thể yêu cầu giải quyết theo bản chất thực tế của giao dịch căn cứ theo Điều 463 Bộ luật Dân sự 2015. 

Giao dịch vô hiệu do vi phạm quy định pháp luật

Vi phạm Điều 117 Bộ luật Dân sự 2015 thì giao dịch vô hiệu:

"1. Giao dịch dân sự có hiệu lực khi có đủ các điều kiện sau đây:

a) Chủ thể có năng lực pháp luật dân sự, năng lực hành vi dân sự phù hợp với giao dịch dân sự được xác lập;

b) Chủ thể tham gia giao dịch dân sự hoàn toàn tự nguyện;

c) Mục đích và nội dung của giao dịch dân sự không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội.

2. Hình thức của giao dịch dân sự là điều kiện có hiệu lực của giao dịch dân sự trong trường hợp luật có quy định."

Như vậy, nếu việc tặng cho tài sản bị tác động bởi hành vi lừa dối, đe dọa, cưỡng ép hoặc người tặng không có năng lực hành vi dân sự, hoặc giao dịch liên quan đến tài sản đặc thù (như bất động sản, tài sản có đăng ký quyền sở hữu/sử dụng) chưa tuân thủ quy định bắt buộc về hình thức/đăng ký khi phát sinh tranh chấp, giao dịch có thể được xem xét theo quy định pháp luật về giao dịch dân sự vô hiệu.

Cách xử lý chuyện quà cáp, tiền bạc khi chia tay

Chuyện tiền bạc, quà cáp sau chia tay rất dễ biến thành cuộc đấu tố làm xấu đi hình ảnh của cả hai nếu thiếu sự bình tĩnh và chừng mực. Khi rơi vào hoàn cảnh này, nên lưu ý:

- Tránh biến mọi thứ thành phép tính được – mất: Trong tình yêu, có những khoản chi tiêu mang tính chia sẻ, chăm sóc lẫn nhau hằng ngày (ăn uống, đi lại, quà sinh nhật, lễ Tết...). Cố gắng tính toán chi li từng khoản nhỏ thường chỉ làm tăng thêm căng thẳng mà hiếm khi mang lại kết quả như mong muốn. 

- Không tự ý lấy lại đồ hay xâm phạm đời tư: Dù bực bội đến đâu, tuyệt đối không tự ý xông vào lấy lại tài sản, giữ giấy tờ tùy thân, đe dọa, bôi nhọ trên mạng xã hội hoặc phát tán hình ảnh, tin nhắn riêng tư của đối phương. Những hành vi này có thể vướng vào vi phạm pháp luật hành chính hoặc hình sự.

- Trao đổi thẳng thắn hoặc tìm giải pháp hòa giải phù hợp: Với các tài sản có giá trị lớn hoặc tiền bạc có thỏa thuận rõ ràng từ trước, hai bên nên trao đổi trực tiếp, thiện chí để phân định rõ ràng. Nếu không tự thống nhất được và có đủ căn cứ pháp lý, có thể tìm đến luật sư tư vấn hoặc cơ quan có thẩm quyền để giải quyết đúng quy định.

Xem thêm: Người sang nước ngoài hỗ trợ điều tra được bảo vệ ra sao?